Hoe bescherm je kinderen met smartphone tegen de risico’s in de online wereld en specifiek van sociale media? Deze vraag lag ten grondslag aan het ontwikkelen van de Startphone. “Deze app is een praktische toepassing van de ‘Richtlijn Gezond Schermgebruik’ die ik vorig jaar samen met collega’s schreef”, legt Ina Koning uit die onderzoek doet naar hoe jongeren omgaan met (problematisch) scherm- en social media gebruik en vooral hoe ouders hieraan bij kunnen dragen. “Het stap voor stap begeleiden van kinderen in de online wereld is ontzettend belangrijk. Ouders moeten hierbij wel ondersteund worden zodat we weten hoe ze dit kunnen doen. Daarmee helpt deze app.”
Op ouderavonden delen ouders hun zorgen over het smartphonegebruik van hun kind en weten niet goed hoe ze hiermee om moeten gaan. Een veelgestelde vraag is dan ook op welke leeftijd het goed is om je kind een telefoon te geven. Recente data laten zien dat 87% van de kinderen in groep 8 een eigen smartphone met internet heeft. Veel ouders geven een smartphone vanwege zorgen over veiligheid en omdat ze bang zijn dat hun kind sociaal buitengesloten wordt. "Tot nu toe is het vaak een alles-of-niets keuze, terwijl we weten dat het stap voor stap begeleiden juist cruciaal is. Op tijd afspraken maken met je kind en vanuit oprechte interesse betrokken zijn in de online activiteiten draagt bij aan gezond schermgebruik."
Startphone: vier verschillende niveaus
De Startphone werkt met verschillende niveaus die passen bij de leeftijd en ontwikkeling van het kind. In de eerste fase krijgt een kind alleen toegang tot basisfuncties, zoals bellen en berichten versturen. In latere fases kunnen daar andere functies en apps bijkomen. Zo voorkomt de app dat kinderen in één keer toegang krijgen tot de volledige digitale wereld. Daarnaast helpt het ouders om dit op een positieve manier te begeleiden. Volgens Koning sluit die stapsgewijze aanpak goed aan bij wat kinderen nodig hebben. “Digitale vaardigheden ontstaan niet vanzelf. Kinderen moeten leren omgaan met schermtijd, sociale media en andere apps. Daarvoor hebben ze grenzen nodig, maar ook gesprekken met hun ouders. Juist die combinatie is belangrijk.”
Ouders actief betrokken
Een belangrijk uitgangspunt van Startphone is daarom dat ouders actief betrokken zijn bij de digitale ontwikkeling van hun kind. Extra functies of apps kunnen alleen worden toegevoegd in overleg met de ouder of verzorger. Daarmee ontstaat ruimte voor maatwerk en om samen afspraken te maken over wat passend is. Koning: “Door hierover het gesprek aan te gaan help je kinderen om bewuster en kritischer met digitale media om te gaan. Tegelijkertijd stelt het alle ouders in staat om hun kinderen stap voor stap de online wereld te verkennen omdat door de ingestelde niveaus ouders niet zelf die informatie moeten opzoeken." De app is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten over gezond schermgebruik.
Gezamenlijk project
De Startphone is ontwikkeld in samenwerking met Odido, maar is gratis en toegankelijk voor alle Android smartphones. “Voor het ontwikkelen van zo’n app heb je een partner nodig die de technische kant op zich kan nemen. Dat kunnen wij als wetenschappers niet alleen”, legt UvA-onderzoeker Wouter van den Bos uit. De onderzoekers hebben daarnaast duidelijke voorwaarden gesteld aan de samenwerking met deze commerciële partij. Zo moest de app gratis op de markt komen en voor iedereen toegankelijk zijn, ongeacht de provider. Ook mogen er geen gebruikersdata worden opgeslagen of gedeeld en mag er geen winst worden gemaakt op basis van dit product.
